Op deze pagina
Samenvatting: De SZW-lijst en de CMR-lijst zijn twee verschillende Nederlandse lijsten die vaak met elkaar worden verward. De SZW-lijst is formeel Bijlage XIII bij de Arbeidsomstandighedenregeling en bevat de wettelijke grenswaarden (de maximaal toegestane blootstellingsconcentraties) voor stoffen op de werkplek. De Nederlandse CMR-lijst bevat de gevarenclassificatie — welke stoffen kankerverwekkend, mutageen of voor de voortplanting giftig zijn. Beide worden beheerd door het ministerie van SZW en bijgewerkt via de Staatscourant, en sommige stoffen staan op beide — maar het zijn aparte lijsten met een eigen doel en een eigen wettelijk traject.
Waarom de verwarring?
Beide lijsten worden beheerd door het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), beide gaan over gevaarlijke stoffen op de werkplek, en beide worden via de Staatscourant bijgewerkt. In het dagelijks taalgebruik wordt “de SZW-lijst” bovendien door sommigen gebruikt om de CMR-lijst aan te duiden. Toch beantwoorden de twee lijsten verschillende vragen:
- de SZW-lijst (Bijlage XIII) beantwoordt: “Hoeveel van deze stof mag in de werkplekatmosfeer aanwezig zijn?” — een kwantitatieve grenswaarde;
- de CMR-lijst beantwoordt: “Is deze stof kankerverwekkend, mutageen of reprotoxisch?” — een kwalitatieve gevarenclassificatie.
Een stof kan op de ene lijst staan, op de andere, of op beide. Benzeen bijvoorbeeld heeft zowel een wettelijke grenswaarde in Bijlage XIII als een CMR-classificatie — maar een stof met een wettelijke grenswaarde hoeft geen CMR te zijn, en een CMR-stof hoeft niet altijd een eigen wettelijke grenswaarde te hebben.
Naast elkaar
| SZW-lijst (Bijlage XIII) | Nederlandse CMR-lijst | |
|---|---|---|
| Wat staat erop | Wettelijke (publieke) grenswaarden: TGG-8u, TGG-15min, eventueel plafond- en biologische grenswaarden | Stoffen geclassificeerd als Carcinogeen, Mutageen of Reprotoxisch (categorie 1A/1B) |
| Type informatie | Kwantitatief — een concentratie (mg/m³, ppm) | Kwalitatief — een gevarenindeling |
| Formele basis | Bijlage XIII bij de Arbeidsomstandighedenregeling | Eigen wettelijk traject; grotendeels gebaseerd op Bijlage VI bij de CLP-verordening |
| Beheerd door | Ministerie van SZW | Ministerie van SZW |
| Bijgewerkt via | Staatscourant, op advies van Gezondheidsraad en SER (het mechanisme) | Staatscourant, op basis van geharmoniseerde CLP-classificaties en nationale beoordelingen |
| Beantwoordt de vraag | “Hoeveel mag er in de lucht zitten?” | “Is deze stof kankerverwekkend / mutageen / reprotoxisch?” |
| Triggert vooral | Toetsing van de blootstelling aan de grenswaarde | Substitutieplicht, registratie, PAGO, 40-jaar bewaarplicht van blootstellingsgegevens |
Welke verplichtingen horen bij welke lijst?
De twee lijsten zetten verschillende verplichtingen in gang.
Staat een stof op de SZW-lijst (Bijlage XIII)? Dan geldt de daar genoemde wettelijke grenswaarde als bindende bovengrens. De werkgever moet de blootstelling beoordelen en aantonen dat die onder de grenswaarde blijft. Zie Grenswaarden basisinformatie en de hiërarchie van grenswaarden voor wat te doen als er géén wettelijke grenswaarde is.
Staat een stof op de CMR-lijst? Dan gelden de verscherpte CMR-verplichtingen uit het Arbeidsomstandighedenbesluit: de substitutieplicht (vervangen waar technisch haalbaar), registratie van gebruik en blootgestelde werknemers, periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek (PAGO), en het ten minste 40 jaar bewaren van blootstellingsregistraties. Deze verplichtingen gelden ongeacht of er ook een wettelijke grenswaarde bestaat.
Voor een CMR-stof die ook een wettelijke grenswaarde heeft, gelden beide sporen tegelijk: blijven onder de grenswaarde én voldoen aan de CMR-verplichtingen, met substitutie als eerste optie.
Hoe DOHSBase beide samenbrengt
In de praktijk wilt u per stof beide assen in één oogopslag zien: de geldende wettelijke grenswaarde en de CMR-status. DOHSBase volgt de Staatscourant-publicaties op beide lijsten sinds 1992, met bronvermelding per waarde, zodat u voor elke stof zowel de bindende grenswaarde uit Bijlage XIII als de CMR-classificatie terugvindt — en kunt terugzakken naar de primaire bron voor verificatie. Zie ook CMR-stoffen en De SZW-lijst en Bijlage XIII.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen de SZW-lijst en de CMR-lijst? De SZW-lijst (Bijlage XIII) bevat de wettelijke grenswaarden — hoeveel van een stof in de werkplekatmosfeer mag voorkomen. De CMR-lijst bevat de gevarenclassificatie — of een stof kankerverwekkend, mutageen of reprotoxisch is. Het zijn aparte lijsten, beide beheerd door SZW.
Kan een stof op beide lijsten staan? Ja. Veel stoffen met een CMR-classificatie hebben ook een wettelijke grenswaarde, en omgekeerd. Maar het is geen automatisme: een wettelijke grenswaarde maakt een stof geen CMR, en niet elke CMR-stof heeft een eigen wettelijke grenswaarde.
Welke lijst bepaalt mijn werkplekmaatregelen? Beide, elk op hun eigen as. De wettelijke grenswaarde (SZW-lijst) bepaalt de maximaal toegestane blootstelling; de CMR-status bepaalt of de verscherpte verplichtingen (substitutie, registratie, PAGO, 40-jaar bewaarplicht) gelden. Voor een stof op beide lijsten gelden beide tegelijk.
Waar vind ik de officiële lijsten? De geldende wettelijke grenswaarden staan in de geconsolideerde Bijlage XIII op wetten.overheid.nl/BWBR0008587/. De CMR-lijst en alle wijzigingen worden gepubliceerd in de Staatscourant via zoek.officielebekendmakingen.nl.