DOHSBase

DOHSBase in de literatuur

Externe publicaties en arbocatalogi die DOHSBase als bron of werkmethode gebruiken

Theo Scheffers
Op deze pagina

Samenvatting: DOHSBase wordt sinds de eerste publicatie in 2005 structureel geciteerd in Nederlandse arbeidshygiëne-literatuur. TNO noemt de database in het rapport Bedrijfsgrenswaarden (2013) als één van de standaardbronnen voor kick-off waarden. De Arbokennisnet kennisdossiers gebruiken DOHSBase Compare als gezaghebbende bron voor tabellen met dampspanningen, grenswaarden, RAS-scores en hazard ratios. De sectorale Arbocatalogus Carrosserie Schadeherstel (2021, auteur Geert Wieling) past de volledige DOHSBase-methodiek toe in een concreet werkproces. Deze pagina geeft een overzicht van de belangrijkste externe publicaties die DOHSBase als bron of werkmethode gebruiken, met directe links naar de oorspronkelijke documenten.

Wie een grenswaarde of een kick-off waarde aan een collega of toezichthouder wil verantwoorden, wil niet alleen weten dat de bron bestaat — men wil weten dat de bron erkend wordt. Deze pagina verzamelt de externe publicaties waarin DOHSBase als gezaghebbende bron of als werkmethode wordt gebruikt, van wetenschappelijke TNO-rapporten tot kennisdossiers en arbocatalogi.

RIVM: Peer review AWARE (2009)

Citaat: “DOHSBase can be used for ranking of chemical substances, not products, for prioritisation in terms of risk management. In DOHSBase, several hazard banding systems have been included (amongst others COSHH Essentials, TRGS 440) and it is up to the user to select one.” — Muller et al., RIVM rapport 320023001, 2009

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) publiceerde in 2009 een peer review van het AWARE-project (een Nederlandse methodiek voor het afleiden van bedrijfsgrenswaarden) onder rapportnummer 320023001. Het rapport (57 pp.) plaatst DOHSBase in zijn methodologische kader en wijdt een aparte sectie aan de evaluatie van DOHSBase als hazard-banding-tool.

Het RIVM beschrijft DOHSBase als een instrument voor het ranken van pure chemische stoffen op basis van meerdere hazard-banding systemen — onder meer COSHH Essentials en TRGS 440 — waarbij de gebruiker zelf het systeem kiest. De referentielijst van het rapport citeert specifiek het DOHSBase-artikel uit de NVvA Nieuwsbrief 2006-01 en gebruikt de DOHSBase Vergelijk-vergelijking als referentiekader voor de beschrijving van de TIX-index. Dit is een van de vroegst gedocumenteerde externe evaluaties van DOHSBase door een nationaal onderzoeksinstituut.

Volledige tekst: www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/320023001.pdf

TNO: Eindrapport bedrijfsgrenswaarden (2013)

Citaat: “Een andere mogelijkheid is een meer pragmatische benaderingsmethode toe te passen, zoals de kick-off grenswaarden methode in DOHSBASE. Wanneer een grenswaarde bekend is, zijn er blootstellingsmodellen zoals Stoffenmanager beschikbaar om een schatting van de blootstelling te maken.” — Terwoert et al., TNO 2013, p.35

De Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek (TNO) publiceerde in 2013 het onderzoeksrapport Bedrijfsgrenswaarden — Inventarisatie van het gebruik en behoeften aan ondersteuning bij het vaststellen en gebruiken van bedrijfsgrenswaarden (Terwoert et al., TNO rapport R10318, 121 pp.). Het rapport inventariseert hoe Nederlandse bedrijven bedrijfsgrenswaarden vaststellen als er geen wettelijke grenswaarde beschikbaar is, en welke ondersteuning zij daarbij nodig hebben.

DOHSBase wordt in vijf passages expliciet genoemd als één van de standaardbronnen die bedrijven raadplegen om een bedrijfsgrenswaarde af te leiden — naast de SER-databank, de Duitse GESTIS, het Veiligheidsinformatieblad en DNEL’s uit een extended Safety Data Sheet. Voor de kick-off grenswaarden methode verwijst het rapport rechtstreeks naar <dohsbase.nl>.

Volledige tekst: publications.tno.nl/publication/100656/bPjFuo/terwoert-2013-bedrijfsgrenswaarden.pdf

Arbokennisnet: kennisdossier Vluchtige Organische Stoffen

Arbokennisnet is de Nederlandse kenniscollectie voor arbeidsomstandigheden, samengesteld uit kennisdossiers van vakspecialisten. Het kennisdossier Vluchtige Organische Stoffen (VOS, 40 pp.) gebruikt DOHSBase Compare als primaire bron voor meerdere tabellen met VOS-eigenschappen en berekent RAS-scores en hazard ratios op basis van waarden uit de DOHSBase-database.

Het dossier plaatst DOHSBase expliciet in de categorie “betaalde dataverzamelingen” naast Chemiekaartenboek en EaSI-Pro als één van de erkende professionele bronnen voor arbeidshygiënisten, en verwijst voor meetmethoden naar DOHSBase naast GESTIS en het Nederlands Normalisatie-Instituut. Voor de Risk Assessment Score (RAS) wordt expliciet verwezen naar het DOHSBase-concept (Wieling, 2006).

Lokale kopie: arbokennisnet-vluchtige-organische-stoffen-2009.pdf

Arbocatalogus Carrosserie Schadeherstel (2021)

De sectorale Arbocatalogus Carrosserie Schadeherstel — Veilige Werkwijze Schadeherstel, Methodebeschrijving (2021, 20 pp.) is geschreven door Geert Wieling (GW Arbo Advies, mede-oprichter van DOHSBase) en beschrijft hoe een werkgever in de autoschadeherstelsector de blootstelling aan gevaarlijke stoffen moet beoordelen.

De methodebeschrijving past de volledige DOHSBase Compare-methodiek toe: per handeling worden de componenten van de gebruikte producten verzameld (zonder enkel op het Veiligheidsinformatieblad te vertrouwen), worden voor ieder component de fysisch-chemische eigenschappen — dampspanning, grenswaarde, molecuulmassa, H-zinnen — uit DOHSBase Compare gehaald, en wordt daaruit de blootstellingsbeoordeling berekend. Voor stoffen zonder formele grenswaarde verwijst de catalogus expliciet naar de kick-off waarden methode (Scheffers & Wieling, 2005; Wieling, 2014).

Dit document is een zeldzaam voorbeeld van een sectorale arbocatalogus die de DOHSBase-methodiek niet alleen citeert maar als standaardwerkmethode voorschrijft. Het is daarmee een concreet bewijs dat de methodologie in de praktijk reproduceerbaar en defendable is.

Lokale kopie: arbocatalogus-carrosserie-schadeherstel-2021.pdf

Internationale presentaties: BOHS Nottingham & AIHCe 2014

In 2014 presenteerden Theo Scheffers en Geert Wieling de DOHSBase-methodiek op drie internationale podia — twee keer op het AIHCe in de VS en één keer via de British Occupational Hygiene Society:

BOHS Annual Conference, Nottingham (mei 2014). Scheffers en Wieling werkten hun conferentiepresentatie uit tot een artikel in BOHS Exposure Magazine (juni 2014, issue 3, pp. 12–13) onder de titel “Careful with that DNEL, Occupational Hygienist!”. Het artikel bespreekt de systematische verschillen tussen DNEL’s (afgeleid via een gestandaardiseerd proces met vaste veiligheidsfactoren) en gezondheidskundige OELV’s (afgeleid via een holistische, observationele benadering door bijvoorbeeld SCOEL, DFG of de Gezondheidsraad), en waarschuwt arbeidshygiënisten voor het kritiekloos overnemen van DNEL’s als werkplekgrenswaarden. Het artikel werd in juli 2014 opgenomen in de Gestis-DNEL-collectie van het Duitse DGUV-IFA (Institut für Arbeitsschutz) en is daar nog steeds beschikbaar. BOHS Exposure Magazine is de publicatie van de British Occupational Hygiene Society, de oudste arbeidshygiënische beroepsvereniging ter wereld (opgericht 1953).

AIHCe 2014 — Ignite sessie: DNEL versus OELV. Op het AIHCe-symposium gaf Theo een Ignite-sessie die dezelfde DNEL/OELV-vergelijking als een snelle, conceptuele introductie presenteerde voor het Noord-Amerikaanse publiek. AIHCe is het jaarlijkse vakcongres van de American Industrial Hygiene Association (AIHA) en geldt als het grootste podium voor arbeidshygiëne in Noord-Amerika.

AIHCe 2014 — Poster PO136: Kick-off limits for substances with no OELV/DNEL. Op hetzelfde AIHCe presenteerden Scheffers en Wieling een poster (PO136) specifiek over de kick-off waarden methodiek: hoe GHS/CLP-classificatie gebruikt wordt om blootstellingsnormen af te leiden voor stoffen waarvoor geen OELV of DNEL beschikbaar is. De poster vergelijkt de Amerikaanse en Europese grenswaardenlandschappen (PEL vs BLV/IOLV, ACGIH vs SCOEL/DFG, WEEL vs AGS, en de unieke Europese REACH DNEL-categorie) en positioneert kick-off waarden als de pragmatische ondergrens voor het gat dat door deze systemen niet wordt gedekt.

Deze drie bijdragen samen markeren het jaar 2014 als het moment waarop DOHSBase zijn nationale methodiek voor het eerst breed internationaal presenteerde — op de twee grootste arbeidshygiënepodia ter wereld.

Lokale kopieën:

NVvA brochure 1992: DOHS-Base

De vroegst bewaarde primaire bron over DOHSBase is de NVvA-brochure uit februari 1992 — de lanceringsbrochure van de allereerste versie van DOHS-Base, toen nog met spatie en koppelteken gespeld. De brochure documenteert de overhandiging van het eerste exemplaar op 13 februari 1992 door NVvA-voorzitter dhr. Boers aan Mw. Mulock Houwer, Directeur-Generaal van de Arbeid, met citaten uit Normalisatie Magazine en een foto van het moment zelf. Scope van de eerste uitgave: ruim 1.000 arbeidshygiënische grenswaarden en meetmethoden, op 3½" of 5¼" diskette voor MS-DOS.

Het document is van belang als historische anker: het dateert de oprichting van DOHSBase op een concrete dag (13-2-1992), plaatst het project expliciet in het kader van de Europese Kaderrichtlijn 89/391/EEG, en toont aan dat de drie-weg zoekopzet (naam / CAS / EINECS) die vandaag nog steeds een kernfeature van DOHSBase Online is, al in de allereerste versie aanwezig was.

Lokale kopie: nvva-dohsbase-brochure-1992.pdf

Zie het KB-artikel De geschiedenis van DOHSBase voor een uitgebreide behandeling van de 1992-bron.

NVvA Nieuwsbrief 2006-01: DOHSBase — Vergelijken van stoffen

Het vroegste publieke overzicht van de DOHSBase-methodiek verscheen in de NVvA Nieuwsbrief van april 2006 (4 pp.). Het artikel introduceert de Vergelijk-modus van DOHSBase2000, de TOX-index (gevaar uit R-zinnen), de TIX-index (threshold exceedance index — ratio verzadigingsconcentratie/grenswaarde) en de RAS-score (TOX × TIX). Deze indices vormen nog altijd de rekenkern van DOHSBase Compare in 2026.

Lokale kopie: nvva-nieuwsbrief-2006-01-dohsbase-vergelijk.pdf

Zie ook het KB-artikel De geschiedenis van de grenswaardenhiërarchie voor een uitgebreider overzicht van hoe de 2005–2006 methodologie in 2007 door de Sociaal-Economische Raad werd overgenomen in het nationale grenswaarden-afloopschema.

Peer-reviewed wetenschappelijke literatuur

Naast bovenstaande nationale kennisdocumenten is de DOHSBase-methodiek ook onderwerp van peer-reviewed wetenschappelijke publicaties:

  • Scheffers, T., Doornaert, B., Berne, N., van Breukelen, G., Leplay, A., & van Miert, E. (2016). On the Strength and Validity of Hazard Banding. Annals of Occupational Hygiene, 60(9), 1049–1061. Deze studie — met Theo Scheffers als eerste auteur, samen met co-auteurs uit de industriële en academische arbeidshygiene — valideert de statistische basis van de kick-off hazard banding methodiek en is zelf een belangrijke citatiebron binnen DOHSBase. ResearchGate
  • Scheffers, T. & Wieling, G. (2005). “Kick-off” grenswaarden voor stoffen zonder grenswaarden. Tijdschrift voor toegepaste Arbowetenschap, nr. 3, 67–75. De oorspronkelijke publicatie waarin de methodiek werd voorgesteld.

Zelf een publicatie toevoegen?

Kent u een Nederlandse of internationale publicatie, arbocatalogus of kennisdocument dat DOHSBase citeert of de DOHSBase-methodiek gebruikt, en dat hier ontbreekt? Laat het ons weten via info@dohsbase.nl — we breiden dit overzicht graag uit met voorbeelden van toepassingen in de praktijk.