DOHSBase Compare opnieuw gebouwd: stoffen rangordenen in DOHSBase Online

DOHSBase Compare is terug. Wat in de jaren 2000 begon als de Vergelijk-modus in de offline desktopversie van DOHSBase2000 — een tool waarmee arbeidshygiënisten een lijst stoffen op gezondheidsrisico konden rangordenen — is nu volledig opnieuw geïmplementeerd in DOHSBase Online. De rekenkern blijft de TOX × TIX = RAS-methodiek van Wieling en Scheffers (NVvA Nieuwsbrief 2006-01); de webuitvoering brengt die methodiek voor het eerst in een gedeelde, browser-gebaseerde werkstroom.

Wat doet DOHSBase Compare ook alweer?

Een arbeidshygiënist die met meerdere stoffen tegelijk te maken heeft, krijgt regelmatig de vraag welke stof verdient als eerste aandacht? DOHSBase Compare beantwoordt die vraag door per stof drie elementen te combineren tot één Risk Assessment Score (RAS):

• TOX — een uniforme klasse-indeling (0–4) op basis van de H-zinnen
• TIX — een maat voor de mogelijkheid dat de damp van een stof zijn grenswaarde overschrijdt (verhouding van verzadigingsdampconcentratie tot grenswaarde)
• RAS = TOX × TIX — de samengestelde rangordeningsindex

De rangorde is persoonsonafhankelijk: dezelfde stoffenlijst, dezelfde rangorde, ongeacht wie de beoordeling uitvoert. Voor een uitwerking van de formules en een uitgewerkt voorbeeld met fenol, methanol en tolueen, zie het kennisbankartikel TOX, TIX en RAS-score: de methodiek achter DOHSBase Compare.

De webuitvoering in één scherm

Tot dertig stoffen kunnen tegelijk worden vergeleken. Het resultaat verschijnt in twee tabellen: een bovenste tabel met de gerangschikte stoffen (op afnemende RAS-score) en een onderste tabel met stoffen die niet gerangordend kunnen worden omdat een van de drie inputs ontbreekt.

Per stof toont de bovenste tabel:

• C_max — de berekende verzadigingsdampconcentratie
• OEL — de gebruikte grenswaarde, met een gele K-badge wanneer DOHSBase een kick-off waarde heeft toegepast (geen wettelijke of gezondheidskundige grenswaarde beschikbaar). Hover over de badge om te zien welke kick-off-regel actief is — COSHH, IFA of beide.
• TIX en RAS — de berekende indices
• H-zinnen — de gefilterde H-zinnen-lijst (volledige lijst op hover)
• GHS-pictogrammen — visuele gevarensignalering per stof

Twee selectors boven de tabellen

Boven de tabellen staan twee keuzemenu’s die de berekening sturen. Beide zijn ge-URL-synchroniseerd, zodat een geconfigureerde rangorde direct deelbaar is met een collega.

TOX-schema bepaalt welke hazard-banding-systematiek de TOX-klasse berekent:

• Default (meest conservatief) — MAX(COSHH, IFA, EMKG) per stof. Eén rangorde die nooit onder-classificeert.
• COSHH — Britse HSE-systematiek, 5 klassen (A–E)
• IFA — Duits DGUV-IFA Spaltenmodell volgens TRGS 600 (opvolger van TRGS 440)
• EMKG — Duits Einfaches Maßnahmenkonzept Gefahrstoffe

OEL window bepaalt welke grenswaarde de noemer is in de TIX-berekening: 8u TGG (default), STEL 15-min, Ceiling, Long-term, of Overall. Wanneer een gepubliceerde STEL ontbreekt valt de tool terug op de Nederlandse SZW-vuistregel 2 × TGG.

Stoffen die niet kunnen worden gerangordend

Niet elke stof kan een RAS krijgen. Wanneer een van de drie inputs ontbreekt — geen TOX-klasse in het gekozen schema, geen toepasselijke OEL (ook geen kick-off), of geen dampspanningsdata om C_max te berekenen — verschijnt de stof in de onderste tabel met een expliciete Reason-kolom.

Deze opzet maakt expliciet welke datalacunes een rangordening blokkeren — informatie die in de oude offline tool stilzwijgend uit de uitvoer wegviel. Voor de arbeidshygiënist betekent dat een directe takenlijst: welke stoffen vragen aanvullend onderzoek voordat een onderbouwde prioriteitsbeslissing mogelijk is?

Praktische extra’s

• Bookmarkable URL’s. De pagina-URL bevat zowel de geselecteerde stof-id’s als de selector-instellingen (?ids=1,2,3&tox=ifa&oel=stel). Een rangorde delen met een collega is dus letterlijk een copy-paste van de URL — zelfde stoffen, zelfde TOX-schema, zelfde grenswaarde-window, zelfde rangorde.
• Save & Load. Bewaar een vergelijking onder een eigen naam in de browser; laad of verwijder eerder opgeslagen lijsten. Opslag is lokaal in de browser en blijft tussen sessies bewaard op hetzelfde apparaat.
• Export naar CSV. Beide tabellen worden geëxporteerd in één CSV met sectie-headers, inclusief de kick-off-vlag per rij.
• Print. Een specifiek printlay-out verbergt de UI-knoppen en past de tabel op papier.

De methodiek achter de schermen

De webimplementatie volgt voor reproduceerbaarheid de offline versie van DOHSBase Compare in plaats van de paper-formule. Twee bewuste verschillen: TIX wordt getoond als ruwe ratio C_max / OEL (zonder de logaritmische schaling uit de paper), en RAS = TOX × max(TIX, 1) is ongeschaald. De rangorde van stoffen is identiek aan de paper-formule — alleen de absolute scores verschillen. Zie de implementatie-noot in het methodiek-artikel voor de volledige toelichting.

Probeer het zelf

Open dezelfde vergelijking als hierboven — vinylbromide, methanol, tolueen, fenol en cocaïne, gerangordend op afnemende RAS. De vijf stoffen spannen acht ordegrootten in RAS-score: van 1,78 miljard voor vinylbromide bovenaan tot 4 voor cocaïne onderaan.

Heeft u nog geen DOHSBase Online-abonnement? Vraag een gratis proefversie aan — uw eerste vergelijking staat binnen een minuut op het scherm.