Belgische grenswaarden in DOHSBase: de Codex-lijst, de CMR-scope en het nieuwe BE-profiel

DOHSBase bevat vanaf nu de Belgische grenswaarden uit de Codex over het welzijn op het werk. De waarden zijn opgenomen in de grenswaardendata en de bijbehorende CMR-indeling is verwerkt in de CMR-data. Daarnaast is er een apart BE-profiel, waarin België het uitgangspunt is in plaats van Nederland.

Belangrijk onderscheid vooraf: de Belgische data zitten niet alleen in dat BE-profiel. Ze zijn ook toegevoegd aan de overige Europese profielen, dus ook wie met een Nederlands of Europees profiel werkt, ziet de Belgische waarde er vanaf nu bij staan.

Samenvatting: De Belgische grenswaardenlijst is bijlage VI.1-1 bij boek VI van de Codex over het welzijn op het werk en bevat ruim zevenhonderd chemische stoffen, met een acht-uurs grenswaarde en waar van toepassing een kortetijdswaarde in zowel ppm als mg/m³. De lijst voert een eigen kolom “bijkomende indeling” met de notaties A (verstikkend), D (opname via huid, slijmvliezen of ogen), F (vezels), M (irritatie of acuut vergiftigingsgevaar) en VI.2. Die laatste is de belangrijkste voor de praktijk: VI.2 betekent dat de stof onder titel 2 van boek VI valt, de Belgische regeling voor kankerverwekkende, mutagene en reprotoxische agentia én agentia met hormoonontregelende eigenschappen. België hanteert die scope op twee gronden: VI.2 op basis van de geharmoniseerde indeling, en VI.2 (N) op basis van de aangemelde indeling. Daardoor is de Belgische CMR-scope in de praktijk breder dan een lijst die alleen de geharmoniseerde CLP-indeling volgt.

Wat er is toegevoegd

Drie dingen, die in de praktijk samenhangen:

De grenswaarden uit de Codex-lijst zijn opgenomen naast de bestaande Nederlandse en Europese waarden, zodat een Belgische waarde zichtbaar wordt op dezelfde stofpagina als de Nederlandse. Dit geldt voor alle Europese profielen, niet alleen voor het Belgische.
De CMR-indeling van boek VI titel 2 is verwerkt in de CMR-data, inclusief het onderscheid tussen de geharmoniseerde en de aangemelde grondslag.
Een BE-profiel, waarin de Belgische bronnen leidend zijn in plaats van de Nederlandse. Dit profiel zetten wij op verzoek voor u om.

De Belgische lijst in het kort

De lijst is formeel bijlage VI.1-1 bij boek VI, titel 1 (chemische agentia) van de Codex over het welzijn op het werk, uitgegeven door de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg. Per stof staan het EINECS-nummer, het CAS-nummer, de naam, de grenswaarde voor een referentieperiode van acht uur (tijdgewogen gemiddelde) in ppm en mg/m³, de kortetijdswaarde voor doorgaans vijftien minuten in ppm en mg/m³, en de bijkomende indeling.

Een klein maar hinderlijk taalverschil om op te letten: waar in Nederland stof het gangbare woord is, spreekt de Codex consequent van agens (meervoud agentia). Het gaat om hetzelfde. Wie de Belgische tekst doorzoekt op “stof” mist daardoor het grootste deel van de regeling, en de titels van de Codex-boeken en -bijlagen dragen die term ook.

Die laatste kolom is waar de Belgische lijst meer informatie draagt dan een kale getallenreeks:

Notatie	Betekenis
A	Verstikkend gas of damp: het is zelf niet giftig, maar verdringt zuurstof uit de lucht. Zakt het zuurstofgehalte onder 17 à 18 vol%, dan treedt verstikking op zonder waarschuwing vooraf.
D	Een substantiële bijdrage aan de totale lichaamsbelasting via huid, slijmvliezen of ogen is mogelijk, en/of er zijn gezondheidseffecten na huidblootstelling. Zowel door direct contact als via de lucht.
F	De blootstelling vindt plaats in de vorm van vezels, gedefinieerd als deeltjes langer dan 5 µm, dunner dan 3 µm, met een lengte-diameterverhouding groter dan 3. De concentratie wordt dan in vezels per volume uitgedrukt, niet in mg/m³.
M	Boven de grenswaarde treedt irritatie op of bestaat gevaar voor acute vergiftiging. Het werkprocedé moet zo zijn ontworpen dat de grenswaarde nooit wordt overschreden, en de bemonsteringsperiode moet zo kort mogelijk zijn.
VI.2	De stof valt onder titel 2 van boek VI: kankerverwekkende, mutagene en reprotoxische agentia en agentia met hormoonontregelende eigenschappen.

De D-notatie is het Belgische equivalent van wat in Nederland de H-notatie heet, en de M-notatie functioneert in de praktijk als een plafondwaarde-achtige eis. Wie gewend is aan de Nederlandse Bijlage XIII herkent de systematiek, maar niet één op één de notaties.

Het punt dat er in de praktijk toe doet: de CMR-scope

De interessantste afwijking zit niet in de getallen maar in de reikwijdte van de CMR-regeling.

De Belgische lijst kent twee varianten van de VI.2-vermelding, en het verschil is expliciet in de legenda vastgelegd:

VI.2 betekent dat de stof onder titel 2 valt op basis van zijn geharmoniseerde indeling, dus de indeling uit bijlage VI van de CLP-verordening.
VI.2 (N) betekent dat de stof onder titel 2 valt op basis van zijn aangemelde indeling, dus de indeling die bedrijven zelf hebben aangemeld in de C&L-inventaris van ECHA.

Van de VI.2-vermeldingen in de lijst is een substantieel deel van het type (N). Dat is geen detail. Het betekent dat een stof in België binnen het toepassingsgebied van de CMR-regeling kan vallen, met de bijbehorende verplichtingen rond vervanging, blootstellingsregistratie en gesloten systemen, terwijl diezelfde stof geen geharmoniseerde CMR-indeling heeft en dus op een lijst die alleen de geharmoniseerde indeling volgt niet zou verschijnen.

Daar komt bij dat de Belgische titel 2 uitdrukkelijk ook agentia met hormoonontregelende eigenschappen omvat, naast de kankerverwekkende, mutagene en reprotoxische agentia.

Voor wie aan beide kanten van de grens werkt is dat het praktische punt van deze release: de CMR-vraag “valt deze stof onder de zware regeling?” kan in België anders worden beantwoord dan in Nederland, voor exact dezelfde stof. Zie voor de Nederlandse systematiek CMR-stoffen en voor de bronvolgorde Waar vind ik grenswaarden.

Wat het BE-profiel doet

Het BE-profiel bepaalt de volgorde waarin bronnen worden aangeboden. Die volgorde loopt van dichtbij naar veraf:

België → Europa → directe buurlanden (Nederland, Frankrijk, Duitsland) → overig Europa → de rest.

Het aardige is dat die volgorde twee keer wordt doorlopen, in lijn met de hiërarchie van grenswaarden: één keer voor de wettelijke waarden en één keer voor de gezondheidskundig geadviseerde waarden. Dat zijn twee verschillende vragen, en ze horen niet door elkaar te lopen.

Voor de wettelijke waarden begint die keten bij de Belgische Codex zelf. Voor de gezondheidskundige waarden ligt dat anders: België kent geen eigen adviesorgaan dat gezondheidskundige grenswaarden afleidt, zoals Nederland dat met de Gezondheidsraad wel heeft. Daar begint de keten dus niet nationaal maar op Europees niveau, gevolgd door de buurlanden, waar bijvoorbeeld de Nederlandse Gezondheidsraad en de Duitse DFG-MAK-waarden in beeld komen.

Dat verschil is precies waarom een landprofiel meer is dan een filter. Voor een Belgische werkplek is de wettelijke waarde een Belgische aangelegenheid, maar de gezondheidskundige onderbouwing komt per definitie van elders. Het profiel maakt zichtbaar wélke bron u op dat moment voor u heeft, in plaats van dat u zelf de Codex-tabel ernaast moet leggen om te controleren of de Nederlandse waarde toevallig ook de Belgische is. Vaak is die namelijk niet gelijk.

Waarom België

België is na Nederland de grootste gebruikersgroep van DOHSBase, en de arbeidshygiënische praktijk in de Benelux is in hoge mate grensoverschrijdend. Bedrijven met vestigingen aan beide kanten van de grens, adviesbureaus die in beide landen werken, en beoordelingen van werkplekken in België door Nederlandse hygiënisten waren tot nu toe aangewezen op het handmatig raadplegen van de Codex-tabel naast DOHSBase.

Aan de slag

De Belgische data hoeft u niet aan te vragen. Ze staan in DOHSBase Online en zijn zichtbaar vanuit de Europese profielen, dus ook vanuit het Nederlandse. Daar hoeft u niets voor te doen.

Het BE-profiel is wel een bewuste keuze. Wilt u België als uitgangspunt, met de bronvolgorde hierboven, dan is dat geen instelling die u zelf omzet. Dien een verzoek in via support in het portaal, dan zetten wij uw profiel om.

Constateert u een afwijking tussen een waarde in DOHSBase en de Codex-tabel, of mist u een stof, dan horen wij dat graag via datzelfde supportkanaal. Correcties op brondata krijgen voorrang. Heeft u nog geen toegang tot het portaal, gebruik dan het contactformulier.

Account aanmaken